Gỗ mun Lào, có tên khoa học Diospyros mun, là loài gỗ quý thuộc họ thị, được biết đến nhờ màu đen đặc trưng và vân gỗ độc đáo. Cây mun Lào cao trung bình 7–18 m, đường kính khoảng 0,3 m trở lên, cành nhánh nhẵn, tán rậm và vỏ ngoài nứt dọc nông. Lá đơn, mềm dẻo, hình trứng nhọn, gân giữa và gân bên rõ ràng, dài 5,5–6,5 cm, rộng 2–2,2 cm, khi khô chuyển sang màu đen.
Vân gỗ mun Lào rất ấn tượng, nền vàng xen lẫn vân đen, không theo một hướng cố định mà uốn lượn, thẳng xen kẽ tạo nên nét riêng. Sau thời gian sử dụng, gỗ lên nước, óng mượt như sừng nên còn được gọi là “mun sừng”, càng dùng lâu càng bóng đẹp và cuốn hút. Hiện nay, gỗ mun Lào được xếp vào dòng gỗ quý hiếm, có màu tím đặc trưng. Nhà nước đã cấm khai thác và nhập khẩu nên nguồn cung rất hạn chế, khiến giá trị của gỗ ngày càng tăng.
Đặc điểm của gỗ Mun Lào
Gỗ mun Lào là cây gỗ nhỏ, chất gỗ nặng, thớ rất mịn. Gỗ có màu mun rặt, dùng lâu sẽ bóng như ngọc, hoặc có dạng mun sọc pha màu đỏ. Khi còn ướt, gỗ mềm dẻo, thuận lợi cho quá trình gia công, nhưng khi khô lại rất cứng và khó chế tác.
Gỗ mun Lào rất chắc, ít bị mối mọt, giữ dáng tốt và ít xuất hiện hiện tượng nứt chân chim. Vân gỗ là sự kết hợp giữa các sọc trắng vàng và đen đan xen tạo nên vẻ đẹp riêng. Khi khô, gỗ chuyển sang màu đen bóng, chống mọt tốt, cứng, nặng và giòn nên việc chế tác đòi hỏi tay nghề cao để tạo ra các tác phẩm có giá trị trong lĩnh vực tâm linh và mỹ thuật.
Đối với dòng gỗ mun Lào, chất gỗ được đánh giá rất cao. Thời gian sử dụng càng lâu thì bề mặt càng bóng và đẹp hơn. Vì vậy người dùng không phải lo ngại việc gỗ xuống màu hay mất vẻ đẹp theo thời gian. Chất gỗ rất cứng và chắc.
Nhận biết gỗ mun Lào
Khi mới hoàn thiện, vân gỗ mun sọc có màu xanh đen và xen một phần nhỏ màu vàng hoặc hơi đỏ. Sau thời gian dài, gần như toàn bộ bức tượng sẽ chuyển sang màu đen bóng tương tự gỗ mun sừng, nhưng mun sọc vẫn còn lại những đường vân rất mờ.
Dùng giấy nhám hoặc dao chà nhẹ ở mặt đế tượng sẽ thấy các đường vân xanh đen uốn lượn tự nhiên, không theo quy luật nhất định, tạo nên vẻ đẹp rất cuốn hút. Những đường vân ấy được xem như món quà đặc biệt từ thiên nhiên.
Giá trị và ứng dụng của gỗ mun Lào
Gỗ mun là loại gỗ được giới mỹ nghệ Việt Nam rất trân trọng nhờ vẻ đẹp huyền bí, sự quý hiếm và giá trị lâu dài. Các tác phẩm chế tác từ gỗ mun có tuổi thọ cao, càng để lâu bề mặt càng nhẵn bóng và thu hút.
Gỗ mun được sử dụng nhiều trong sản xuất đồ mỹ nghệ, tượng gỗ, đũa và nhiều sản phẩm khác, tạo ra những tác phẩm có giá trị cao. Chất gỗ nặng, cứng và chống mối mọt tốt nên được ứng dụng rộng rãi trong ngành thủ công mỹ nghệ và đồ gia dụng, có thể sử dụng trong thời gian rất dài.
Gỗ mun Lào hiện vẫn được khai thác và nhập khẩu nên số lượng nhiều hơn một số dòng mun quý khác, vì vậy giá trị cũng có sự khác biệt. Những dòng gỗ hiếm, số lượng ít thường có giá cao và được nhiều người tìm kiếm để sưu tầm.
Ngoài ra, mặt bàn và nhiều sản phẩm làm từ mun đuôi công sở hữu vân gỗ rất ấn tượng, có giá trị thẩm mỹ cao và tạo sức hút riêng khi đặt cạnh các dòng gỗ khác.
Nghệ nhân Sơn Vũ
Chủ xưởng Đồ Thờ Canh Nậu, chuyên dòng Bàn thờ hiện đại tại Thanh Xuân, Hà Nội. Cam kết chất lượng gỗ và độ tinh xảo trong từng nét chạm. Tuyệt đối không kinh doanh vách ngăn CNC.
