Khám thờ có hình dáng mô phỏng một ngôi nhà ba gian với ba cánh cửa mở. Hiện tại, phần cửa đang khép lại nhưng quý khách vẫn mở cửa khám để quan sát bên trong. Bên trong khám đặt bài vị hoặc thần chủ khi cần khắc tên lên bài vị để thờ người cao nhất trong dòng họ.
Khám thờ là một vật phẩm thờ tự có hình dáng như chiếc tủ nhỏ, có cửa đóng mở. Bên trong thường đặt linh vị tổ tiên còn gọi là bài vị với chữ “thần chủ” ở chính giữa. Thần chủ thể hiện sự thờ phụng tổ tiên qua nhiều đời. Khám thờ cỡ trung có một lớp cửa còn khám thờ cỡ lớn có ba lớp cửa. Từ xa xưa, các cụ đã tạo tác nhiều mẫu ngai thờ, khám thờ và đến nay vẫn được gìn giữ, tiếp nối theo phong cách cổ truyền, sơn son thếp vàng bằng kỹ thuật hiện đại để tăng độ bền và thuận tiện khi bài trí.
Các loại khám thờ
Khám thờ hiện khá phổ biến với nhiều kiểu dáng và mục đích khác nhau. Dưới đây là một số loại khám thờ thường gặp:
- Khám thờ gia tiên: Là loại khám đặt trên bàn thờ gia tiên, kích thước lớn và thường đặt ở trung tâm bàn thờ.
- Khám thờ Mẫu: Đặt trong điện thờ Mẫu, kiểu dáng đơn giản hơn và có mặt kính che phía trước.
- Khám thờ Thần Tài: Loại phổ biến, kích thước nhỏ hơn không có cánh cửa và thường đặt phía dưới.
Kích thước khám thờ cỡ trung dài 81cm, cao 81cm, sâu 42cm. Khám thờ cỡ lớn dài 1,27m, cao 1,27m, sâu 42cm. Ngai thờ cỡ trung dài 55cm, sâu 42cm, cao 87cm giúp gia chủ dễ dàng lựa chọn và sắp xếp phù hợp trong phòng thờ.
Cách sử dụng khám thờ
Khám thờ được ví như ngôi nhà nơi linh vị được an vị trong khu vực thờ tự. Ngai thờ giống như chiếc ghế tượng trưng cho ông bà, tổ tiên. Trước đây khi lập bàn thờ gia tiên, nhiều gia đình thường chuẩn bị đầy đủ cả ngai và khám thờ. Một số gia đình còn dùng ngai và khám để thờ bà cô, ông mãnh hoặc anh hùng liệt sĩ. Khám thờ thường đặt tại bàn thờ chính trong khi ngai thờ đặt tại các bàn thờ khác.
Nếu nhà chỉ có một bàn thờ, gia chủ nên chọn một trong hai vật phẩm là ngai thờ hoặc khám thờ. Nếu có từ ba bàn thờ trở lên, bài trí cả hai. Điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và lòng kính trọng khi lập bàn thờ.
Sự Khác Biệt Giữa Ngai Thờ và Khám Thờ
Ngai thờ và khám thờ là hai vật phẩm quen thuộc trên bàn thờ gia tiên cũng như tại các ban thờ trong đình, đền, miếu. Cả hai thường đặt ở trung tâm bàn thờ, tuy nhiên về cấu trúc, ý nghĩa và công năng lại có nhiều điểm khác biệt.
Ngai thờ được xem như chiếc ghế tượng trưng cho ông bà tổ tiên hoặc các vị thần linh là nơi đặt bài vị để biểu thị sự hiện diện của tổ tiên trên bàn thờ. Ngai thờ thường có kích thước gọn gàng, thuận tiện cho sắp xếp các vật phẩm khác. Kích thước phổ biến là dài 55cm, sâu 42cm, cao 87cm. Ngai thường được chế tác từ gỗ gụ, sơn son thếp vàng, chạm khắc các họa tiết như rồng chầu, hổ phù và các hoa văn truyền thống tạo vẻ uy nghi và trang trọng. Bài vị đặt trực tiếp trên ngai hoặc gắn vào phần cổ ngai.
Khám thờ có kết cấu lớn hơn gồm ba gian và ba cánh cửa, giống như một ngôi nhà thu nhỏ dành cho bài vị tổ tiên. Khám thờ tạo vẻ trang nghiêm thích hợp với những bàn thờ có diện tích rộng. Bài vị đặt trong khám giúp tăng tính tôn kính và bảo quản tốt hơn.
Về mục đích bài trí nếu gia đình chỉ có một bàn thờ thì nên chọn một trong hai vật phẩm là ngai thờ hoặc khám thờ. Ngai thờ phù hợp với khu vực thờ tự nhỏ gọn còn khám thờ thích hợp với nơi có diện tích rộng và cần sự bề thế. Trường hợp gia đình có từ ba bàn thờ trở lên, bài trí cả ngai thờ và khám thờ ở các bàn thờ khác nhau để đáp ứng nhu cầu thờ phụng.
Nghệ nhân Sơn Vũ
Chủ xưởng Đồ Thờ Canh Nậu, chuyên dòng Bàn thờ hiện đại tại Thanh Xuân, Hà Nội. Cam kết chất lượng gỗ và độ tinh xảo trong từng nét chạm. Tuyệt đối không kinh doanh vách ngăn CNC.
