Khám thờ mang hình dáng mô phỏng một ngôi nhà ba gian với ba cửa cánh mở. Hiện tại, phần cửa đang khép lại, nhưng quý khách vẫn có thể mở cửa khám để chiêm bái bên trong. Bên trong khám, có thể đặt bài vị hoặc thần chủ, và khi cần, có thể khắc tên lên bài vị để thờ người cao nhất trong dòng họ. Khám thờ là một món đồ thờ cúng có hình dáng như chiếc tủ nhỏ, có cửa đóng mở. Bên trong thường đặt linh vị tổ tiên, còn gọi là bài vị, với chữ “thần chủ” ở vị trí trung tâm. Thần chủ thể hiện việc thờ tự tổ tiên qua nhiều thế hệ. Khám thờ cỡ trung có một tầng cửa, còn khám cỡ đại có ba tầng cửa. Các cụ xưa đã tạo ra các mẫu ngai khám, con cháu hiện nay vẫn tiếp nối theo lối cổ, được sơn son thếp vàng bằng phương pháp hiện đại để bảo đảm an tâm trong các thao tác bài trí hằng ngày.
Các loại khám thờ hiện nay
Khám thờ hiện nay được khẳng định khá phổ biến với nhiều kiểu dáng và mục đích khác nhau. Dưới đây là một số loại khám thờ phổ biến:
- Khám thờ gia tiên: Là loại khám đặt trên ban thờ gia tiên, kích thước lớn, thường được đặt chính giữa bàn thờ.
- Khám thờ mẫu: Đặt trong điện thờ mẫu, thiết kế đơn giản hơn, có mặt kính che phía trước.
- Khám thờ thần tài: Loại phổ biến, kích thước nhỏ hơn, không có cánh cửa, thường đặt dưới đất.
Kích thước khám thờ cỡ trung dài 81cm, cao 81cm, sâu 42cm. Khám thờ cỡ đại dài 1,27m, cao 1,27m, sâu 42cm. Ngai thờ cỡ trung dài 55cm, sâu 42cm, cao 87cm, giúp quý khách nắm rõ để sắp xếp hợp lý trong phòng thờ.
Cách sử dụng khám thờ
Khám thờ đóng vai trò như ngôi nhà, nơi các vong linh về trú ngụ trong không gian ấm cúng. Ngai thờ giống như chiếc ghế của ông bà tổ tiên. Ngày xưa, khi lập bàn thờ gia tiên, gia chủ thường sắm cả ngai và khám. Trong gia đạo bình an quý khách, họ dùng cả ngai và khám để thờ bà cô, ông mãnh và anh hùng liệt sĩ. Khám thờ thường được đặt tại chính điện, trong khi ngai thờ đặt hai bên trên các bàn thờ khác.
Nếu nhà chỉ có một bàn thờ, quý khách chỉ nên chọn một trong hai: ngai hoặc khám. Nếu có từ ba bàn thờ trở lên, có thể thờ song song cả hai. Điều quan trọng nhất là gia chủ cần thành tâm, bởi khi sắm đồ thờ, thường nhận được lộc từ tổ tiên cho các thế hệ sau.
Sự Khác Biệt Giữa Ngai Thờ và Khám Thờ
Ngai thờ và khám thờ là hai vật phẩm không thể tách rời trong không gian thờ gia tiên, cũng như tại các ban thờ trong đình, đền, miếu. Thông thường, cả hai đặt ở vị trí trung tâm ban thờ, nhưng xét về cấu trúc, ý nghĩa và công năng thì có sự khác nhau rõ rệt. Ngai thờ giống như chiếc ghế của ông bà tổ tiên hoặc Quan Thần Linh, nơi vong linh ngự để chứng giám lòng thành của con cháu. Ngai thờ thường nhỏ gọn, giúp sắp xếp không gian thờ hợp lý để đặt các vật phẩm khác. Kích thước tiêu chuẩn thường là dài 55 cm, sâu 42 cm, cao 87 cm. Ngai được chế tác từ gỗ gụ, sơn son thếp vàng, phủ hoàng kim, chạm khắc tinh xảo như rồng chầu, hổ phù và sáu rồng trên trụ cột, thể hiện sự uy nghi và trang trọng. Bài vị có thể đặt trực tiếp trên ngai hoặc gắn vào cổ ngai để biểu thị sự hiện diện của tổ tiên.
Khám thờ có cấu trúc rộng hơn, gồm ba gian, ba cánh cửa, giống như ngôi nhà thu nhỏ dành cho vong linh gia tiên tiền tổ. Khám thờ tạo cảm giác trang nghiêm, ấm cúng, thích hợp cho bàn thờ diện tích lớn. Bài vị đặt trong khám cũng thể hiện sự tôn kính, đồng thời giúp gìn giữ linh khí. Về mục đích sử dụng, nếu gia đình chỉ có một ban thờ, nên chọn một trong hai vật phẩm: ngai hoặc khám. Ngai thờ phù hợp không gian nhỏ gọn, còn khám thờ thích hợp khu vực rộng hơn, cần sự trang nghiêm. Nếu gia đình có từ ba ban thờ trở lên, có thể kết hợp cả hai, đặt ngai ở một ban và khám ở ban khác.
Nghệ nhân Sơn Vũ
Chủ xưởng Đồ Thờ Canh Nậu, chuyên dòng Bàn thờ hiện đại tại Thanh Xuân, Hà Nội. Cam kết chất lượng gỗ và độ tinh xảo trong từng nét chạm. Tuyệt đối không kinh doanh vách ngăn CNC.
