Gỗ dổi là cây Nam Á nhiệt đới ẩm, chủ yếu phân bố trên các vùng đồi núi có lượng mưa tương đối cao. Riêng tại khu vực miền núi phía Bắc, cây gỗ dổi thường xuất hiện từ vùng ven Vịnh Bắc Bộ đến các huyện thuộc Quảng Ninh, Lạng Sơn và Cao Bằng. Cây gỗ dổi sinh trưởng ở độ cao dưới 600 m so với mực nước biển, phần lớn mọc rải rác hoặc theo từng quần thể nhỏ.
Gỗ dổi thuộc nhóm III, đứng sau gỗ lim trong bảng phân loại gỗ. Khi còn tươi, gỗ khá nặng nhưng sau khi khô lại nhẹ hơn. Gỗ dổi chịu lực tốt và có độ dẻo cao thích hợp cho nhiều hạng mục xây dựng và nội thất. Mức chi phí gỗ dổi dao động từ 18–20 triệu đồng mỗi mét khối. Mức giá thực tế thay đổi tùy thị trường. Chẳng hạn, tại Hà Nội khoảng 17–22 triệu đồng/m³, TP.HCM từ 16–23 triệu đồng/m³, Đà Nẵng từ 18–24 triệu đồng/m³ và Cao Bằng khoảng 15–19 triệu đồng/m³.
Đặc điểm sinh học và cấu tạo của cây gỗ dổi
Cây gỗ dổi là cây thân gỗ cao, thân thẳng, rễ cọc, tán hẹp, đường kính tán lá lớn nhất khoảng 5 m. Cây trưởng thành có chiều cao khoảng 25 m, đường kính thân vượt quá 1 m. Gỗ dổi là loại gỗ quý có tiềm năng kinh tế cao. Gỗ có mùi thơm riêng, thớ vàng, mịn, đẹp, bền chắc, ít bị mối mọt và cong vênh. Sau 6–8 năm trồng thu hoạch quả, sau khoảng 20 năm mỗi cây cho sản lượng gỗ khoảng 1 m³. So với nhiều loại cây lâm nghiệp khác, cây gỗ dổi mang lại tiềm năng kinh tế đáng kể.
Gỗ dổi là loại gỗ tự nhiên được dùng nhiều để chế tác đồ dùng trong gia đình. Cây gỗ dổi có tên khoa học là Taulauma, thân thẳng cao, có các đốm trắng trên thân, rễ cọc do sinh trưởng ở vùng núi cao và tán lá xòe sang hai bên. Gỗ dổi có thớ mịn, dai, chắc và có mùi thơm nên mang lại tiềm năng kinh tế lớn. Dổi là loài cây Nam Á nhiệt đới ẩm, phân bố trên các vùng đồi núi có điều kiện khí hậu khắc nghiệt nên quá trình khai thác gặp nhiều khó khăn. Đây cũng là nguyên nhân tạo nên nhiều đặc tính quý của loại gỗ.
Gỗ Dổi Có Tốt Không?
Gỗ dổi là loại gỗ quen thuộc tại miền Nam, miền Tây, các tỉnh miền núi phía Bắc và Tây Nguyên. Dù vậy không phải ai cũng có điều kiện tiếp cận loại gỗ bởi hoạt động khai thác được kiểm soát chặt chẽ. Gỗ dổi thuộc nhóm gỗ quý, khai thác từ rừng tự nhiên bị quản lý nghiêm ngặt, chỉ những cây trồng trong vườn hoặc khu dân cư mới được phép khai thác.
Về chất lượng, gỗ dổi có ba đặc điểm được đánh giá cao trong chế tác nội thất, đồ mỹ nghệ và các sản phẩm thủ công.
Thứ nhất, gỗ dổi có bề mặt mịn và chắc khi chạm vào tạo cảm giác êm tay và vững chắc trong quá trình dùng.
Thứ hai, màu sắc gỗ đẹp và đồng đều thường mang tông vàng sáng tự nhiên cùng độ bóng nhẹ giúp sản phẩm trở nên sang trọng và cuốn hút.
Thứ ba, gỗ dổi sở hữu mùi thơm riêng, dịu nhẹ khi mới khai thác và đậm hơn khi gỗ già góp phần tăng tiềm năng dùng và ý nghĩa phong thủy.
-
- Bàn thờ gỗ dổi 5
So sánh gỗ dổi Việt Nam và gỗ dổi Nam Phi
Trong hoạt động giao thương, nguồn gỗ dổi không chỉ có tại Việt Nam mà còn được nhập khẩu từ Nam Phi.
Gỗ dổi Nam Phi thường có màu vàng óng, vân gỗ rõ nét với các sọc gân tương tự gỗ gõ ba chim và có phần giống gỗ cẩm vàng. Kích thước gỗ lớn, ổn định và thuận tiện cho quá trình gia công nội thất.
Dù vậy, xét về chất lượng, gỗ dổi Việt Nam vẫn được đánh giá cao hơn. Gỗ dổi Việt Nam, đặc biệt là dổi Lào hoặc dổi vùng núi, có màu vàng ấm, thớ mịn và dẻo, thuận lợi cho chạm khắc đồ thờ, câu đối và nội thất cao cấp.
Mặc dù kích thước cây gỗ dổi Việt Nam nhỏ hơn so với gỗ nhập khẩu Nam Phi nhưng màu sắc tự nhiên, mùi thơm riêng và chất lượng gỗ được nhiều người ưu tiên dùng. Gỗ dổi là dòng gỗ quen thuộc trong không gian nội thất truyền thống của người Việt và sở hữu hệ vân đẹp mắt.
Gỗ dổi gồm nhiều loại như dổi chun, dổi vàng, dổi xanh, dổi răng… Mặc dù có nhiều chủng loại khác nhau nhưng nhìn chung chất lượng không chênh lệch quá nhiều nên lựa chọn theo nhu cầu thực tế.
Gỗ dổi Nam Phi có màu sắc và vân gỗ tương đối giống gỗ dổi vàng nhưng chất lượng vẫn chưa đạt đến mức của gỗ dổi Việt Nam. Dẫu vậy, gỗ dổi Nam Phi vẫn được dùng khá phổ biến trên thị trường.
-
- Bàn thờ gỗ dổi cao cấp 4
So sánh gỗ dổi và gỗ gụ
Nhiều người thường băn khoăn giữa gỗ dổi và gỗ gụ, loại nào tốt hơn khi dùng để làm bàn thờ, sập hoặc tủ chè.
Gỗ gụ được đánh giá cao nhờ tuổi thọ sử dụng lâu dài đã xuất hiện trong nhiều công trình cổ tồn tại hàng trăm năm. Màu gỗ thường sẫm, thớ chắc, hạn chế cong vênh và ít nứt nẻ nên thích hợp cho các sản phẩm nội thất và đồ thờ dùng lâu năm.
Cần lưu ý sự khác nhau giữa gỗ gụ Việt Nam và gỗ gụ Lào. Hiện nay, nhiều cơ sở sản xuất kết hợp nhiều loại gỗ trên cùng một sản phẩm. Ví dụ, chân sập làm bằng gỗ gụ Lào trong khi mặt sập dùng gỗ gụ Việt Nam nhằm tăng độ chắc chắn và hạn chế nguy cơ nứt gãy.
Trong khi đó, gỗ dổi, đặc biệt là dổi Lào, cũng được dùng nhiều trong chế tác đồ thờ. Gỗ dổi có ưu điểm là khô chậm, dễ gia công và sở hữu màu vàng ấm đẹp mắt. Tuy vậy, do thuộc nhóm III nên phần đầu gỗ xuất hiện hiện tượng nứt răm, nhất là với các thanh gỗ dày khoảng 4–5 cm.
Để giảm tình trạng, các cơ sở sản xuất thường sơn son thếp vàng hoặc xử lý bằng các bộ phận che phủ vị trí nứt. Dù vậy, hiện tượng nứt răm ở đầu gỗ vẫn khó tránh hoàn toàn.
Kích thước cây gỗ dổi không lớn bằng gỗ gụ nhưng nếu được xử lý cẩn thận vẫn rất thích hợp cho các công trình từ đường, nhà thờ họ hoặc bàn thờ dòng tộc.
-
- Bàn thờ gỗ dổi
-
- Quan tài gỗ dổi
-
- Bàn thờ gỗ dổi 2
Nghệ nhân Sơn Vũ
Chủ xưởng Đồ Thờ Canh Nậu, chuyên dòng Bàn thờ hiện đại tại Thanh Xuân, Hà Nội. Cam kết chất lượng gỗ và độ tinh xảo trong từng nét chạm. Tuyệt đối không kinh doanh vách ngăn CNC.
