Gỗ Thủy Tùng là dòng gỗ quý hiếm bậc nhất, thuộc nhóm I trong Sách đỏ Việt Nam còn gọi là thông nước. Gỗ nổi tiếng nhờ từng ngâm lâu năm dưới nước hồ hoặc đầm lầy giúp kháng mục, chống mối mọt rất tốt. Nhờ đặc tính đó, gỗ Thủy Tùng được giới nghệ nhân và những người chơi đồ gỗ tìm kiếm sở hữu nhiều sắc màu độc đáo từ xanh đen, xanh ngọc, tím, nâu đỏ đến vàng kết hợp cùng các dạng vân như vân chuối, vân chỉ hoặc thậm chí không có vân tạo nên vẻ riêng biệt. Khi đốt, gỗ tỏa ra mùi thơm đặc trưng do tinh dầu trong gỗ, dễ bắt lửa và giúp phân biệt gỗ thật. Gỗ Thủy Tùng khối lớn rất hiếm, chủ yếu chỉ còn phôi nhỏ thường dùng để chế tác tượng, đồ mỹ nghệ cao cấp hoặc vật phẩm sưu tầm giá trị.
Nguồn gốc và phân loại
Gỗ Thủy Tùng còn gọi là gỗ thông nước, có nguồn gốc từ các vùng ngập nước ở Tây Nguyên, chủ yếu là Ea H’leo và Krông Năng (Đắk Lắk) sống ven nước hoặc ngập dưới nước lâu năm tạo nên chất gỗ chắc chắn, kháng mục, kháng mối mọt tự nhiên và mang giá trị phong thủy cao. Đặc trưng của gỗ Thủy Tùng là hương thơm phảng phất giống gỗ sưa cùng lớp nhựa tự nhiên tiết ra liên tục. Gỗ có nhiều màu sắc như xanh đen, tím, nâu đỏ; trong đó Thủy Tùng xanh được giới chơi gỗ đặc biệt yêu thích vì gắn với mệnh Thủy trong phong thủy. Vân gỗ đẹp, tiêu biểu là vân chỉ và vân chuối trong đó Thủy Tùng Chuối được tìm kiếm nhiều nhờ hoa văn độc đáo, thu hút. Giá trị của từng khúc gỗ phụ thuộc vào kích thước, màu sắc và độ sắc nét của vân. Gỗ khối lớn ngày càng hiếm, chủ yếu chỉ còn các phôi nhỏ vùi dưới lòng suối hoặc đất đá. Trên thị trường xuất hiện nhiều sản phẩm giả Thủy Tùng thường làm từ gỗ thông Lào hoặc các loại thông phổ thông. Để nhận biết gỗ thật cần dựa vào mùi thơm tự nhiên, trọng lượng nặng và đặc tính tiết nhựa riêng.
-
- Ông thọ gỗ thuỳ tùng
Cấu trúc và tính chất của gỗ Thủy Tùng
Gỗ Thủy Tùng xanh hình thành sau hàng trăm năm bị vùi dưới bùn lầy, trải qua quá trình biến đổi tự nhiên kéo dài. Quá trình đó làm gỗ chuyển sang màu xanh đặc trưng, gần giống hiện tượng hóa thạch tạo nên giá trị kinh tế rất cao. Về cấu trúc, Thủy Tùng khá mềm và xốp, thuận lợi cho chế tác thích hợp làm các sản phẩm thủ công mỹ nghệ cao cấp. Màu xanh của gỗ mang ý nghĩa phong thủy như sự thanh tịnh, bình an và may mắn. Thủy Tùng đỏ cũng rất quý, có vân chỉ nhỏ nhưng kém ấn tượng hơn Thủy Tùng xanh. Cả hai loại đều nằm trong danh mục gỗ quý hiếm cần được bảo vệ nghiêm ngặt, khai thác và dùng luôn gắn với công tác bảo tồn đa dạng sinh học.
Thủy tùng trong sách đỏ và những nguy cơ đe dọa
Thủy Tùng hiện nằm trong nhóm cực kỳ nguy cấp theo Sách đỏ Việt Nam. Trên thế giới chỉ còn khoảng 162 cây Thủy Tùng tự nhiên tại Đắk Lắk được xem là quần thể duy nhất. Một số cá thể khác ở Lào hay Trung Quốc đều là cây di thực không phải giống bản địa đã mất sức sinh sản tự nhiên, gần như không còn nảy mầm từ hạt do biến đổi môi trường, suy giảm nguồn nước và hệ sinh thái thụ phấn bị phá vỡ. khai thác quá mức cùng các thông tin thiếu chính xác về công dụng chữa bệnh và phong thủy càng đẩy Thủy Tùng đến nguy cơ tuyệt chủng. Các chuyên gia đang bảo tồn bằng phương pháp cấy ghép, dâm hom và nuôi cấy mô. Một số cây con đã cao trên 10m, thân đạt khoảng 20cm nhưng công tác bảo tồn lâu dài vẫn còn nhiều khó khăn. Toàn bộ quần thể còn lại được khoanh vùng bảo vệ nghiêm ngặt tại Đắk Lắk nơi từng tồn tại những cánh rừng Thủy Tùng rộng lớn.
-
- Không minh bằng gỗ thuỷ tùng xanh
Cảnh báo mua gỗ Thủy Tùng trên mạng và hàng giả
Người mua cần cảnh giác khi mua Thủy Tùng trên mạng. Nhiều sản phẩm giả mạo được phun màu hoặc xử lý keo chống nứt, nhìn bề ngoài đồng màu nhưng thực chất là loại gỗ nhẹ, xốp không phải Thủy Tùng thật. Khi chọn tượng hoặc các công trình gỗ, yếu tố quan trọng không nằm hoàn toàn ở loại gỗ mà còn ở tay nghề người thợ và thần thái của tác phẩm đây mới là những tiêu chí tạo nên giá trị thực sự.
Nghệ nhân Sơn Vũ
Chủ xưởng Đồ Thờ Canh Nậu, chuyên dòng Bàn thờ hiện đại tại Thanh Xuân, Hà Nội. Cam kết chất lượng gỗ và độ tinh xảo trong từng nét chạm. Tuyệt đối không kinh doanh vách ngăn CNC.
