Gỗ Xoan Đào, tên khoa học Betula Alnoides, là một loại gỗ quý, chiếm vị trí quan trọng trong ngành nội thất hiện nay. Cây thuộc dòng thân gỗ lớn, sinh trưởng đạt chiều cao tới 30m và đường kính thân lên đến 85cm. Đặc trưng của gỗ Xoan Đào là tốc độ sinh trưởng nhanh, trung bình có thể khai thác sau 6 năm. Mỗi năm cây tăng chiều cao khoảng 1,5–2m và đường kính thân tăng 2–2,5cm. Vỏ cây nhẵn, màu tro bạc, cành non phủ lớp lông mịn, toàn thân có mùi đặc trưng hơi hăng giống mùi bọ xít.
Nguồn gốc và phân bố
Cây Xoan Đào có nguồn gốc từ khu vực Đông Nam Á và phân bố chủ yếu trong các khu rừng nguyên sinh và rừng thứ sinh. Tại Việt Nam, loài cây xuất hiện nhiều ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Lạng Sơn, Sơn La, Lai Châu, Hà Giang, Quảng Ninh, cùng một số khu vực Tây Nguyên. Hiện có hai dòng Xoan Đào chính gồm loại thuần chủng Việt Nam gọi là Xoan Ta hoặc Sao Chẳn và loại được đưa vào từ Ấn Độ hoặc các quốc gia khác. Dòng thuần chủng được xem là gỗ bản địa, không phải gỗ nhập khẩu.
-

- Giường gỗ xoan đào (skyhome.vn)
Đặc điểm chất gỗ Xoan
Gỗ Xoan Đào thuộc nhóm gỗ nhẹ và mềm dẻo, nhưng sau quá trình tẩm sấy kỹ lưỡng, gỗ có độ cứng cao, chịu nhiệt, chống ẩm và chống nước tốt, chống mối mọt hiệu quả. Gỗ sở hữu màu cánh gián đặc trưng, vân mịn và sắc sảo, tạo vẻ đẹp tươi sáng và sang trọng. Mặc dù tuổi thọ ở mức trung bình, gỗ vẫn có mùi thơm dễ chịu, tạo sự thoải mái trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Trước kia, người dân thường ngâm gỗ Xoan trong bùn hoặc ao để phá vỡ liên kết hóa học và tăng tính chống mối mọt tự nhiên. Nhờ cách xử lý đó, mối mọt rất khó gây hư hại cho gỗ.
-

- Vân gỗ xoan đào
Gỗ xoan – dòng gỗ tốt để làm nhà gỗ
Gỗ Xoan được sử dụng nhiều trong xây dựng nhà gỗ tại thị trường Việt Nam. Loại gỗ đã chứng minh giá trị sử dụng qua nhiều thế hệ. Trước khi đưa vào sử dụng, gỗ nên được xử lý bằng cách ngâm trong bùn hoặc ao bùn nhằm tăng tuổi thọ, hạn chế mối mọt và loại bỏ nhựa gỗ tươi. Khi vớt lên, mùi hơi chua nhẹ là dấu hiệu cho thấy gỗ đã được xử lý và đạt chất lượng tốt.

Tủ bếp gỗ xoan đào (skyhome.vn)
Các phương pháp xử lý gỗ xoan
Hiện nay có hai phương pháp được sử dụng nhiều:
- Công nghệ hiện đại: Tẩm, sấy, hấp giúp gỗ chống mối mọt hiệu quả, tuổi thọ cao nhưng chi phí lớn hơn.
- Phương pháp truyền thống: Ngâm gỗ trong ao hồ có bùn để phá vỡ liên kết hóa học, giúp gỗ bền chắc, hạn chế mối mọt và giữ màu lâu.
Cả hai phương pháp đều mang lại hiệu quả tốt, tùy theo yêu cầu sử dụng và ngân sách.
So sánh gỗ xoan hương và hương đỏ Nam Phi
Trong đời sống người Việt, gỗ Xoan Đào và Xoan Ta được sử dụng nhiều, trong khi gỗ hương đỏ Nam Phi được biết đến nhờ tuổi thọ cao và hạn chế hiện tượng biến dạng tốt hơn. Gỗ Xoan Ta có màu trắng, khi ngâm lâu dưới nước sẽ chuyển sang màu xám nhạt. Gỗ Xoan Đào sở hữu màu sắc đẹp gần giống xạ cừ, thích hợp chế tác sập và chiếu ngựa.
So với gỗ hương đỏ Nam Phi, gỗ Xoan dễ cong vênh hơn. Hương đỏ Nam Phi được nhiều người tìm mua để chế tác đồ thờ, bàn ghế, sập thờ, án gian, phản gỗ và có giá trị kinh tế cao hơn nhờ chất lượng tốt cùng hiệu quả chống co ngót cao.
Gỗ Xoan Đào sau khi xử lý có thể sử dụng để làm nhà gỗ, trần nhà, ốp tường, bàn ghế, chiếu ngựa… Gỗ chịu lực tốt, tuổi thọ từ 40–70 năm, màu sắc đẹp gần giống gỗ gụ và ít mắt gỗ. Giá gỗ Xoan thấp hơn gỗ gõ, thích hợp cho các công trình cần tối ưu chi phí.

