Xét về các dòng bàn thờ thông dụng, bàn thờ gỗ có nhiều kiểu dáng và công năng gồm: án gian thờ, tủ thờ, ô xa thờ, sập thờ và bàn thờ chấp tải. Việc nắm rõ đặc điểm từng dòng giúp gia chủ dễ xác định mẫu mã tương thích với không gian thờ tự trong nhà.
Án gian thờ được định hình bởi phong cách cầu kỳ, nhiều hoa văn tinh xảo như mai điểu, chữ Phúc, tứ linh; tủ thờ nhỏ gọn, tiện dụng với ngăn kéo và kệ bày lễ; ô xa thờ gây ấn tượng bởi các ô trang trí sơn son thếp vàng; sập thờ dành cho không gian rộng, kết cấu vững; bàn thờ chấp tải thường xuất hiện tại từ đường hoặc chùa miếu, thiết kế quy mô lớn nhưng vẫn có tính linh hoạt.
Án gian thờ
Án gian thờ, còn gọi là hương án thờ, là dạng bàn thờ đứng mang thiết kế tinh xảo, hoa văn cầu kỳ. Phần viền và mặt chính thường chạm khắc họa tiết truyền thống như đầu rồng, tứ linh, mai hóa, chần quật. Các mẫu thường gặp gồm án gian đục triện, án gian mai điểu, án gian tứ linh.
Đặc trưng của dòng này là họa tiết đục thoáng, tạo cảm giác không gian rộng rãi hơn, kết hợp sơn son thếp vàng, đem lại vẻ uy nghi và khác biệt so với dạng bàn thờ thông thường.
Án gian thờ và bàn cúng cơm gỗ gụ đục như ý (ảnh Skyhome)
Tủ thờ
Tủ thờ được ưa chuộng nhờ tính tiện dụng và thiết kế gọn gàng. Mặt trên bố trí kệ mở hoặc ngăn kéo để đặt lễ vật, phần dưới dùng chứa đồ thờ.
Tủ thờ thường cao hơn án gian, nhưng tổng thể vẫn gọn, thích hợp không gian thờ trong nhà phố hoặc căn hộ. Hoa văn trang trí thường đơn giản, thiên về hoa lá Tây, đục máy hoặc đục tay tinh chỉnh. Chân tủ phổ biến 10–18cm, thuận tiện vệ sinh và sắp xếp.
Tủ Thờ Gỗ Gụ 1m53 Đục Tam Đa (ảnh Skyhome)
Ô xa thờ
Ô xa thờ là dạng bàn thờ truyền thống với nhiều ô trang trí tách biệt, thường hoàn thiện bằng sơn son thếp vàng hoặc sơn PU bóng. Các mảng ô đục được gắn riêng lên nền gỗ, tạo chiều sâu và điểm nhấn thị giác.
Dòng này mang hơi hướng cổ truyền, thiên về sự cầu kỳ, thích hợp không gian thờ theo phong cách xưa.
Ô Xa 2 Tầng Lá Cổ (ảnh Skyhome)
Sập thờ
Sập thờ thường có kích thước lớn, dành cho từ đường hoặc không gian rộng. Chân sập khoảng 18–26cm tùy tổng thể, hoa văn phong phú như mai điểu, tứ linh, song long chầu nguyệt.
Ưu điểm là mặt rộng để bày lễ, kết cấu chắc, thuận tiện vệ sinh, thường kèm bàn cơm phía dưới để tăng diện tích sử dụng bề mặt. Điểm cần cân nhắc là chiếm nhiều diện tích và di chuyển khó hơn.
Sập Thờ Tứ Linh Đục Tay Kênh Bong Đẳng Cấp (ảnh Skyhome)
Bàn thờ chấp tải
Bàn thờ chấp tải có thiết kế quy mô, hoa văn tinh xảo, thường dùng tại từ đường, chùa miếu hoặc không gian thờ rộng. Kích thước đa dạng, bề mặt gọn hoặc rộng tùy kiểu, thuận tiện vệ sinh, giữ sự trang nghiêm trong bài trí.
Mẫu án gian thờ gỗ Gụ chạm ngũ Phúc đẹp (ảnh Skyhome)
So sánh tủ thờ và án gian thờ
Tủ thờ truyền thống vừa phục vụ thờ cúng vừa có khoang chứa đồ, tận dụng không gian bên trong. Mặt trên dùng bày lễ, phần trong chứa đồ thờ, thậm chí có ngăn để vật dụng sinh hoạt.
Án gian thờ có bốn chân vuông, phần giữa thoáng, thiết kế nhẹ và ít chi tiết hơn tủ thờ. Dòng này phù hợp xu hướng hiện đại, thiên về gọn gàng. Một số mẫu còn kết hợp tủ phụ để tăng công năng bày biện.
Nên mua bàn thờ hay tủ thờ
Bàn thờ và tủ thờ đều phục vụ mục đích thờ cúng và được đo theo thước Lỗ Ban. Bàn thờ thường cần không gian rộng, gồm sập thờ, án gian, ô xa; tủ thờ phổ biến ở khu vực phía Nam nhờ ngăn kéo và khoang chứa.
Về mặt phong thủy, cả hai đều mang ý nghĩa tương đồng. Việc dùng dòng nào phụ thuộc diện tích không gian, nhu cầu sinh hoạt và gu thẩm mỹ. Tủ thờ hợp không gian gọn; án gian hoặc sập thờ hợp không gian trang nghiêm, thiên về giá trị thẩm mỹ.
Án gian thờ gỗ sồi đẹp, kiểu dáng hiện đại, giá rẻ tại xưởng (ảnh Skyhome)
Kích thước án gian thờ chuẩn – Án gian phòng thờ (ảnh Skyhome)
Nguyên tắc khi mua bàn thờ
Khi chọn bàn thờ, cần xác nhận gỗ đúng loại, mộng ghép chắc, không lỏng. Dạng tháo lắp nên đảm bảo liên kết chặt. Việc chọn kiểu dáng phụ thuộc không gian và phong cách mong muốn, thiên về truyền thống hoặc hiện đại.
Yếu tố quan trọng nằm ở đơn vị cung cấp: tư vấn rõ ràng, chế tác chuẩn tay nghề sẽ cho ra sản phẩm đạt yêu cầu thẩm mỹ và sử dụng lâu dài, ngược lại thông tin thiếu chính xác dễ dẫn đến sai lệch khi đặt hàng.
Kích thước án gian thờ chuẩn Lỗ Ban, mang theo tài lộc (ảnh Skyhome)
Nghệ nhân Sơn Vũ
Chủ xưởng Đồ Thờ Canh Nậu, chuyên dòng Bàn thờ hiện đại tại Thanh Xuân, Hà Nội. Cam kết chất lượng gỗ và độ tinh xảo trong từng nét chạm. Tuyệt đối không kinh doanh vách ngăn CNC.
