Nhiều người vẫn thường nghĩ hoành phi câu đối chỉ dành cho thờ cúng tổ đường, gia đạo, đình chùa… nhưng thực ra từ xa xưa, hoành phi câu đối còn được xem như một loại hình nghệ thuật với nhiều mẫu hoành phi câu đối thông dụng, phản ánh gia cảnh của chủ nhà và gia phong của cội nguồn Việt. Từ lâu, treo hoành phi câu đối đã trở thành nét đẹp lâu đời của ông cha ta với nhiều mẫu hoành phi câu đối thông dụng. Quan sát bàn thờ gia tiên của mỗi gia quyến người Việt nhận ra gia phong và chuẩn mực lối sống của từng cội nguồn nhỏ.

Bộ Hoành Phi Câu Đối Đẹp Thờ Gia Tiên

Nguồn gốc của hoành phi câu đối

Xưa kia khi gia quyến có những dịp vô cùng trọng đại như: mừng tân gia, chúc thọ cha mẹ, vinh quy bái tổ… mọi người trao nhau câu đối nếu trang trọng hơn thì trao cả bức hoành phi. Một bức hoành phi thường có bố cục hình chữ nhật treo ở gian giữa, trên xà ngang, phía trên câu đối giữ vai trò ngăn cách nơi thờ cúng và phần sinh hoạt bên ngoài. Nhà có điều kiện kinh tế tốt sẽ sơn son thếp vàng, mức vừa phải dùng thiếp bạc, điều kiện thấp hơn thì nhờ thầy đồ viết vài chữ treo lên bàn thờ gia tiên để bày tỏ lòng thành kính với ông bà. Thú chơi hoành phi câu đối từ ngàn năm qua đã trở thành nét văn hóa vượt khỏi những sinh hoạt đời thường, ghi dấu ấn riêng của dân tộc Việt Nam. Số người còn biết viết và biết đọc hoành phi câu đối không nhiều, phần lớn là những người từng học chữ Nôm, chữ Hán từ trước. Do chiến tranh kéo dài, số người trẻ theo học chữ cổ vì yêu thích chữ nghĩa hiện còn rất ít.

Hoành phi câu đối và một số điều bạn chưa biết

Không chỉ ngày nay mà từ xa xưa, những mẫu hoành phi câu đối đã xuất hiện trong gian thờ của người Việt. Chọn mẫu hoành phi câu đối vừa mang ý nghĩa vừa cân đối với bố cục ngôi nhà vẫn là điều khiến nhiều người băn khoăn. Từ lâu, người Việt đã quen treo hoành phi câu đối tại bàn thờ gia tiên và nhà thờ họ. Những bức hoành phi và câu đối ngoài vai trò trang trí tăng sự trang nghiêm nơi thờ tự còn phản ánh gia phong của một gia quyến Việt, truyền thống hiếu học của dòng tộc và sự đỗ đạt trên đường công danh.

Hoành phi câu đối sơn son thếp vàng

Những mẫu hoành phi câu đối sơn son thếp vàng được nhiều cội nguồn quan tâm. Nhiều mẫu hoành phi sơn son thếp vàng đẹp mắt do chúng tôi chế tác được khách hàng ưa chuộng như: cuốn thư chạm hoa văn chữ Phúc, cuốn thư mai điểu, cuốn thư tứ linh, cuốn thư rồng chầu nguyệt… Tất cả tác phẩm đều được chạm nền then, nền gấm tạo hiệu ứng rất bắt mắt.

hoành phi câu đối phẳng – sơn then thếp vàng

Hoành phi câu đối thờ gia tiên

Hoành Phi Câu Đối làm từ gỗ và đồng cũng là dòng được nhiều người quan tâm. Hoành phi câu đối thờ cúng giữ vai trò quan trọng trong đền chùa, thờ gia tiên dòng họ hoặc lăng mộ với các mẫu như: Phúc Mãn Đường, Mẫu Nhi Thiên Hạ, Cửu Huyền Thất Tổ, Đức Lưu Quang, Ẩm Hà Tư Nguyên.

Mẫu Hoành Phi Câu Đối Đẹp Để Thờ Cúng Gia Tiên

Mẫu hoành phi câu đối chúc tụng

Xuất hiện nhiều trong các dịp như: chúc mừng năm mới, mừng thọ, mừng tân gia, khai trương cửa hiệu, công ty. Những bức hoành phi dần trở thành chuẩn mực như: Hải Ốc Thiêm Trù (chúc mừng thêm thọ), Quan Hạc Trường Xuân (tuổi xuân dài như rùa và hạc), Bách Niên Giai Lão (dùng trong những dịp song thọ, chúc mừng ông bà có con cháu đông đủ, toàn gia phúc lộc).

Danh sách mẫu Hoành phi – Câu đối thường dùng

Mẫu Hoành phi câu đối dùng để tiêu khiển

Dùng để ghi lại cảm hứng, tự sự, trang trí phòng khách; xuất hiện trên vải lụa hoặc giấy, sau đó chạm đồng hay khắc lên gỗ để lưu giữ lâu dài. Hai vế câu đối thường đi cùng nhau: (Đối người hòa nhã tưởng vui xuân vô hạn – Xử sự công bằng như hưởng lộc tự nhiên).

mẫu hoành phi câu đối thờ gia tiên thông dụng

Mẫu hoành phi câu đối có công năng giúp giáo huấn

Mang ý nghĩa như những câu châm ngôn để tự răn mình, giáo dục con cháu đời sau thường xuất hiện trong phòng học hoặc phòng họp tại tư gia. Hai vế câu đối thường được treo là: (Chữ quý nhờ kham khổ siêng năng mới có – Đời vinh quang gian nan khó nhọc mà nên).

Mẫu hoành phi câu đối được chọn làm để giáo huấn

3 mẫu chữ hoành phi câu đối phổ biến ngoài hoành phi Đức Lưu Quang

Giá trị của bộ hoành phi câu đối không chỉ nằm ở chất liệu gỗ hay lớp sơn hoàn thiện mà còn nằm ở thần thái, dáng chữ và từng nét chữ. Khi đầu tư kỹ vào phần chữ, bộ hoành phi câu đối sẽ có giá trị thẩm mỹ và giá trị văn hóa cao hơn rất nhiều.

Mẫu hoành phi Hậu Đức Tải Phúc và câu đối Tâm Tác Lương Điền Canh Bất Tận

Bộ hoành phi đầu tiên gồm 4 chữ “Hậu Đức Tải Phúc”. Dịch nghĩa sang tiếng Việt là đức của tổ tiên sâu dày để lại phúc cho con cháu. Đây là mẫu chữ mang ý nghĩa rất đẹp và được nhiều gia đình lựa chọn.

Điểm nổi bật của bộ hoành phi Hậu Đức Tải Phúc nằm ở nét chữ. Khi tìm hiểu hoành phi câu đối, ngoài giá trị gỗ và lớp hoàn thiện, nét chữ là yếu tố rất quan trọng. Chữ phải đủ nét, cân đối và có thần thái riêng. Chính điều đó tạo nên giá trị của bộ hoành phi.

Đi kèm hoành phi Hậu Đức Tải Phúc là câu đối “Tâm Tác Lương Điền Canh Bất Tận”, dịch nghĩa là tâm lành như ruộng tốt, cày cấy mãi không hết. Đây là câu đối gồm 7 chữ với ý nghĩa rất hay. Các nét chữ được thực hiện rõ ràng, sắc nét và nổi bật trên nền thếp vàng.

Vế câu đối còn lại là “Đức Vi Trí Bảo Hưởng Vô Cùng”, dịch nghĩa là đức hạnh là của báu để con cháu hưởng mãi về sau. Đây là bộ chữ được nhiều khách hàng lựa chọn khi muốn tạo sự khác biệt thay vì sử dụng hoành phi Đức Lưu Quang quá phổ biến. Mẫu chữ Hậu Đức Tải Phúc mang ý nghĩa lành, không phạm điều kiêng kỵ và thích hợp với nhiều gia đình.

Mẫu hoành phi Ẩm Hà Tư Nguyên và câu đối Mộc Xuất Thiên Chi Do Hữu Bản

Bộ hoành phi thứ 2 là “Ẩm Hà Tư Nguyên”. Đây là mẫu chữ khá quen thuộc vì được nhiều gia đình lựa chọn. Ý nghĩa của Ẩm Hà Tư Nguyên là uống nước nhớ nguồn, nhắc nhở con cháu biết ơn và không quên cội nguồn.

Điểm đặc biệt của mẫu chữ Ẩm Hà Tư Nguyên là được viết theo kiểu nét xước. Trên từng nét chữ xuất hiện các đường nét nhỏ đặc trưng của thư pháp chữ Nho, tạo cảm giác mềm mại và có chiều sâu.

Đi cùng hoành phi là câu đối “Mộc Xuất Thiên Chi Do Hữu Bản”, dịch nghĩa là cây sum cành nhánh sinh từ gốc. Ý nghĩa nhấn mạnh nguồn cội là nền tảng cho sự phát triển của các thế hệ sau.

Vế đối còn lại là “Thủy Lưu Vạn Phái Tổ Tông Nguyên”, dịch nghĩa là nước chảy muôn dòng đều bắt nguồn từ nguồn cội. Bộ hoành phi Ẩm Hà Tư Nguyên kết hợp 2 vế câu đối mang ý nghĩa tri ân tổ tiên, ghi nhớ cội nguồn và rất thích hợp trong không gian thờ tự gia đình.

Mẫu hoành phi Phúc Mãn Đường và câu đối Đức Thừa Tiên Tổ Thiên Niên Thịnh

Bộ hoành phi thứ 3 gồm 3 chữ “Phúc Mãn Đường”. Khác với 2 bộ trước gồm 4 chữ, bộ chữ này chỉ gồm 3 chữ nên nét chữ lớn hơn, rõ ràng hơn trên cùng kích thước hoành phi.

Kích thước hoành phi thường được cơ sở thực hiện cao 67cm hoặc 69cm để làm nổi bật các nét chữ. Ý nghĩa của Phúc Mãn Đường là phúc đầy nhà, tượng trưng cho gia đình hòa thuận, hạnh phúc và yêu thương lẫn nhau.

Đi kèm hoành phi là câu đối “Đức Thừa Tiên Tổ Thiên Niên Thịnh”, dịch nghĩa là tổ tiên tích đức, nghìn năm thịnh vượng. Các chữ Hán Nôm và phần dịch nghĩa đều được thếp vàng nổi bật.

Vế đối còn lại là “Phúc Ấm Nhi Tôn Bách Thế Vinh”, dịch nghĩa là con cháu nhờ phúc tổ tiên mà đời đời vinh hiển. Bộ hoành phi Phúc Mãn Đường kết hợp cùng 2 vế câu đối tạo nên một tổng thể đẹp mắt, ý nghĩa và được nhiều gia đình lựa chọn.

Cách treo hoành phi câu đối đúng cách

Hoành phi câu đối chia thành 3 dạng: cuốn thư câu đối, hoành phi câu đối và đại tự câu đối. Gia đình hiện đại có phòng thờ rộng hoặc nhà thờ họ tộc sẽ treo đại tự câu đối phía ngoài cửa ra vào cùng cửa võng; khu vực bên trong bàn thờ treo cuốn thư câu đối hoặc hoành phi câu đối. Phòng thờ nhỏ chỉ cần treo một trong những loại trên phía bàn thờ.

Cách treo hoành phi câu đối chuẩn phong thuỷ

Trước khi treo hoành phi câu đối, gia chủ cần chú ý kích thước bàn thờ để bố trí bộ hoành phi câu đối cân đối về tỷ lệ tránh quá nhỏ hoặc quá lớn làm lệch bố cục. Bàn thờ kích thước khoảng 1m35 nên treo bộ tương ứng hoặc nhỏ hơn một chút, bàn thờ 1m75 nên treo loại 1m75 hoặc 1m55. Với kích thước lớn hơn nên đặt làm riêng theo yêu cầu.

Chuyên gia Nội Thất Tâm Linh

Nghệ nhân Sơn Vũ

Chủ xưởng Đồ Thờ Canh Nậu, chuyên dòng Bàn thờ hiện đại tại Thanh Xuân, Hà Nội. Cam kết chất lượng gỗ và độ tinh xảo trong từng nét chạm. Tuyệt đối không kinh doanh vách ngăn CNC.

Kết nối Zalo Hồ sơ Github Google Earth